Els Moors nieuwe Dichter des Vaderlands (B)

ddv_logo_belgie_200Het Pöeziecentrum (Gent) maakt bekend dat Els Moors (1976) op donderdag 25 januari 2018 de nieuwe Belgische Dichter des Vaderlands wordt. Ze volgt dan de huidige Franstalige nationaaldichter Laurence Vielle op.

Meer over Els Moors: www.nederlandsepoezie.org/
dichters/m/moors.html

Per vandaag, Unesco Wereldpoëziedag, treedt Moors aan als ambassadeur van de zittende Dichter des Vaderlands, die op deze feestelijke dag haar negende vaderlandsdichterlijke poëem presenteert: ‘Poëtisch asiel‘ (klik op titel).

 

Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws | Leave a comment

Hanno van Wagenvoorde / Dick Riegen / Deric Regin

zz_in_aanbouw_100In november 1939 verscheen de bloemlezing In aanbouw. Letterkundig werk van jongeren.  Een mooie uitgave, met vooral gedichten van auteurs die in de jaren dertig actief werden, plus een groot aantal portretten en biografische schetsen. Een van die jonge dichters was Hanno van Wagenvoorde (1915-2012), die weliswaar in de jaren erna enkele dichtbundels uitbracht, maar nooit als dichter doorbrak. Wat niet vreemd is, want hij was vooral acteur, toneelschrijver en later, na zijn emigratie naar Amerika, ook historicus.

 

wagenvoorde_100Toch is hij in de Nederlandse literatuurgeschiedenis steevast weggezet als minor poet – en that’s it.  Daarmee wordt zowel hem als de algehele geschiedenis onrecht aangedaan. Literatuurgeschiedenis is en blijft een onderdeel van het totale plaatje.

Dat de blik van de meeste Nederlandstalige literatuurgeschiedenisschrijvers en -wetenschappers zich beperkt tot hun eigen postzegelgrote vakgebied is vermoedelijk dé verklaring hoe het in 2016 kon gebeuren dat de ook door deze wetenschappers opgeleide journalisten zo massaal in het bedrog rond het dictatorenverzenboek zijn gestonken. De algehele geschiedeniskennis is bij deze groep simpelweg afwezig.

En dat is toch wel hoogst treurig. Hoe het ook zij, meer over Hanno van Wagenvoorde op: www.nederlandsepoezie.org/dichters/w/wagenvoorde.html

Diens in In Aanbouw gepubliceerde (en door Menno ter Braak bespotte) portretfoto is genomen door Godfried de Groot. Over deze boeiende fotograaf berichtte  Hans Rooseboom in Fotolexicon, 10e jaargang, nr. 22 (oktober 1993).

Continue reading

Posted in Algemeen literair nieuws, Algemeen poëzienieuws, Bloemlezingen | Leave a comment

Geerten Gossaert en de mythes rond zijn postume verzen

gossaert_geerten_npeGeerten Gossaert (1884-1958), een van de weinige dichters die maar één serieuze dichtbundel publiceerde en toch eeuwige roem als poëet verwierf , is dankzij promotieonderzoek gelemmatiseerd:

www.nederlandsepoezie.org/
dichters/g/gossaert.html

Gossaert was namelijk naast dichter vooral historicus én politicus. In de jaren twintig en begin jaren dertig speelde hij een leidende rol binnen het fascisme in Nederland. Op dit onderwerp promoveerde onze medewerker Dr. Willem Huberts gisteren aan de Rijksuniversiteit Groningen, specifiek op: In de ban van een beter verleden. Het Nederlands fascisme 1923-1945. De handelseditie is verschenen bij de Nijmeegse uitgeverij Vantilt (en is hier te bestellen). Maar dit terzijde, want…

… bij de aanvullende research voor het Gossaertlemma bleek dat de dichter  in 1925 in een gesprek met G.H. ‘s-Gravesande een grapje had gemaakt over zijn pornografische gedichten, die na zijn dood zouden verschijnen. Soortgelijke grapjes maakte hij tegen anderen, maar dan over politiek getinte, Indische of zijn allerbeste gedichten. Niemand nam dit au serieux. Na het overlijden van Gossaert, in 1958, overspoelde een tsunami van Gossaerts nagelaten geschriften ons onnozel volk, maar in die boekengolf bevonden zich geen porno-,  politieke of whatever gedichten.

Pornogedichten

Tot in 1983 dit verscheen: Priapaeën. Dit bundeltje bevatte  acht erotische verzen ‘van’ Geerten Gossaert’, die volgens de onbekende samensteller zouden stammen uit Gossaerts studententijd. Quod non, weten we nu. Ze stammen uit behgin jaren tachtig van de twintigste eeuw, en zijn geschreven door Rody Chamuleau en Arjan van Nimwegen. Zie: www.nederlandsepoezie.org/jl/1983/gossaert_priapaeen.html.

Indische gedichten

Begin maart 2007 brak er wederom commotie uit over onbekend werk ‘van’ Geerten Gossaert. Jaap Harskamp, conservator Nederlands-Vlaamse collecties van de British Library en Reinier Salverda, directeur van de Fryske Akademy en buitengewoon hoogleraar Nederlandse Taal- en Letterkunde aan het Londense University College, schreven in dagblad Trouw dat Gerretson onder nóg een pseudoniem opereerde: J.F. Kunst.

Onder die naam zou hij de bundels Langs den weg (1928) en Melati en rotan (1948) hebben uitgebracht. Groot was de opwinding, totdat een kleindochter van J.F. Kunst zich meldde, en vertelde dat haar grootvader Jan Frederik Kunst (1879-1948) toch écht de auteur van beide bundels is geweest.

Niet uit het veld geslagen gaven Harskamp en Salverda eind maart 2007 hun vergissing toe, maar riepen daarbij direct uit: “Waar zijn Gossaerts politieke gedichten, wier bestaan hij diverse keren heeft gemeld, werkelijk gebleven? Waar vinden we zijn Indische verzen? En waar liggen die nooit gepubliceerde gedichten, die zouden behoren tot zijn beste werk? De speurtocht gaat voort.”

Tot op heden hebben ze niets gevonden.

Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws, Poëzie-oplichters en andere vreemde zaken | Leave a comment

75-jarig jubileum poëziebloemlezingrel

664_disriminatie668_taalHeel poëzieminnend Nederland staat dit jaar uitgebreid stil bij het 75-jarig jubileum van de grote poëziebloemlezingrel uit 1942. In de nazomer van dat jaar verscheen namelijk bij uitgeverij De Wereldbibliotheek het boek Stille Opmars. Verzen van de nieuwe generatie in Nederland. Dit door F.W.  van Heerikhuizen (1910-1969) samengestelde werk sloeg in als een bom. Critici vanuit literaire NSB-kringen tot aan de verzetsdichters en alles wat daartussen zat spraken schande over het boek.

Wat was het geval? De samensteller had z’n neus opgehaald voor gedichten van tal van destijds bekende jonge dichters als Bertus Aafjes, Hein de Bruin, C. Buddingh’, Max Dendermonde, George Kettmann Jr., L.Th. Lehmann, A. Marja en J.C. Noordstar. Hun poëzie was vlees noch vis, en deels ‘mateloos overschat’. Dat en nog veel meer schreef hij in het dertig pagina’s tellende voorwoord. Gelukkig schreef hij zelf esthetisch verantwoorde gedichten, en deelde zich in het boek zelf de meeste ruimte toe.

J.W.F. Werumeus Buning behoorde tot de meest beschaafde critici. In De Telegraaf gaf hij de samensteller deze opbouwende kritiek mee: “Ik voor mij ben al op de eerste bladzijde geschrokken en argwanend geworden door dezen zin: „Ja, men lokt daarmee juist de gevaarlijke, zuiver irrationeele, egocentrische subjectiviteit aan, om de doelloze atomen tot grillige groepen samen te klinken.” Zooiets, ter inleiding van verzen, bezorgt mij kippenvel, en ik hoop ook u, brave lezer. Er worden hier weer eens haarfijn alle mogelijke richtingen uit elkaar gepieterd en in elkaar gevlochten, en met alle respect voor deze literaire haarvlechtkunst, is dit nu wat de algemeene lezer verwacht als hij wegwijs gemaakt wil worden in jonge poëzie?”

Zie voor meer over deze bloemlezing en de commotie, die tot in 1956 nadreunde: www.nederlandsepoezie.org/jl/1942/zz_stille_opmars.html

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Dictatorenboek (3) Wat is de rol van uitgeverij Koppernik?

Dat er met het boek Bloemen van het kwaad. Gedichten van dictators van Paul Damen van alles mis is, begint door te dringen tot het collectieve bewustzijn van Nederland en Vlaanderen. Het Dagblad van het Noorden, Trouw, NRC Handelsblad en De Standaard (samenvattingen vindt u hier) hebben inmiddels over de zwendel bericht, met het focus op één van de vier ten onrechte aan Adolf Hitler toegeschreven verzen.

Damens verdediging, dat hij zich beroept op een authentificatie door ‘twee proffen’, is een leugen an sich. Hij heeft het over Eberhard Jäckel en Axel Kuhn, die in 1980 een naslagwerk uitbrachten met honderden bronteksten die door Hitler zelf uitgesproken of opgeschreven zouden zijn. Daartussen zitten ook zestien gedichten (“zo’n dertig”,  meldt Damen in zijn boek).  Maar wat schreven die twee Duitse historici nu werkelijk over die verzen?

jaeckel_hitler_samtliche_aufzeichnungen_100“Die Wiedergabe erfolgt ohne Prüfung der Frage, ob die Texte von Hitler verfasst oder nur abgeschrieben wurden oder sich Teilweise auf andere Vorlagen stützen.” (Jäckel en Kuhn. Hitler. Sämtliche Aufzeichnungen, blz. 37).”

In het Nederlands: we hebben niet onderzocht of het om authentieke Hitlergedichten gaat.

Als ze dat wel hadden gedaan, dan hadden ze bemerkt dat geen van die gedichten van Hitler stamde. Ze waren vrijwel allemaal door Hitler-dagboekenvervalser Konrad Kujau vervaardigd. Maar dit terzijde.

Uitgeverij Koppernik

Want veel opmerkelijker én verontrustender dan het bedrog van Damen is de opstelling van de eindverantwoordelijke voor het uitbrengen van dit boek: uitgeverij Koppernik. De Standaard (11-02-2017):
Continue reading

Posted in Algemeen literair nieuws, Algemeen poëzienieuws, Poëzie-oplichters en andere vreemde zaken | Leave a comment

Dictatorenboek (2): Menno Wigman trekt essay terug. Samensteller en uitgevers weigeren Nieuwsuur te woord te staan

4_hitler_portretAmsterdam/Eenrum – Dagblad Trouw bericht juist dat Menno Wigman zijn essay dat als begeleidend artikel bij het ten onrechte aan Hitler toegeschreven gedicht ‘Denk’ es! op 20 februari 2016 in Trouw werd afgedrukt, heeft teruggetrokken. Dat essay had hij geschreven op verzoek van Paul Damen, samensteller van het boek Bloemen van het kwaad. Gedichten van dictators (uitgeverij Koppernik, 2016). Wigmans essay vormt het nawoord van dat boek. Damen had hem verzekerd dat het een authentiek Hitler-vers zou zijn.  Quod non.

https://beta.trouw.nl/cultuur/dichter-menno-wigman-trekt-essay-terug~a6cc10a4/

5_runsky_georg_portretWigman kwam tot zijn besluit, toen hem door onderzoek van NPE-medewerkers duidelijk werd dat het gedicht beslist niét door Adolf Hitler geschreven is, maar door Georg Runsky. Deze had het al circa 1906 onder de titel ‘Habe Geduld’ in zijn bundel Blüthen des herzens gepubliceerd.

Het echte nieuws hierbij is dat noch Paul Damen, de samensteller van het omstreden boek, noch Chris de Jong en Bart Kraamer, de verantwoordelijke uitgevers van het werk, bereid zijn om op vragen  van de NPE-onderzoekers in te gaan. Ook op vragen van de Nieuwsuur-redactie weigeren de drie heren in te gaan.

Foto’s: de in deze volstrekt onnnozele Adolf Hitler  (circa 1940) en de echte dichter, Georg Runsky (circa 1906).

Continue reading

Posted in Algemeen literair nieuws, Algemeen poëzienieuws, Poëzie-oplichters en andere vreemde zaken | Leave a comment

‘Dictatorboek’ Paul Damen barst van blunders en plagiaat

Gedichten ‘van’ Adolf Hitler aantoonbaar niet van Duitse dictator

Het boek Bloemen van het kwaad, gedichten van dictators (Koppernik, 2016. 517 blz) van schrijver/journalist Paul Damen is een litanie van blunders, historische verdraaiingen en plagiaat.

hitler_dankt_runskyVier gedichten, die volgens Damen authentieke verzen van Adolf Hitler zijn, stammen aantoonbaar niet van de Duitse dictator. Uit onderzoek blijkt dat van de 122 teksten die volgens Damen échte dictatorverzen zijn, 25 dat beslist niet zijn. Daarbij berusten 35 vertalingen op bewezen plat plagiaat, 34 vertalingen zijn hoogstwaarschijnlijk geplagieerd. Daarnaast wemelt het boek van blunders en plagiaat in de ‘historische inleidingen’.

Hitler, Mugabe en Castro

Een passage uit een Paroolrecensie over Volker Ullrichs bekende Hitlerbiografie plagieert Damen zodanig dat hij het doet voorkomen alsof hij die biografie zelf heeft gelezen – en verbastert daarbij de naam van Ullrich tot Ilrich.   Damen stelt ook dat Hitler tot in 1951 in zijn bunker de komst van de Russen afwachtte en de renaissance omstreeks het jaar 800 begon. Een citaat van de Zimbabwaanse dictator Robert Mugabe is gemakshalve tot gedicht verhakt. Precies hetzelfde procédé paste Damen toe op prozateksten van Fidel Castro.

Het witwassen van plagiaat

Achterin zijn boek bedankt Damen een aantal specialisten, onder wie Hafid Bouazza (Arabisch) en Jan Lauwereyns (Japans) voor hun hulp bij de vertalingen. Bij navraag blijkt dat ze of niet geholpen hebben of bijna ‘affe’ vertalingen voorgeschoteld kregen, waar ze weinig op aan te merken hadden – niet wetende dat Damen de desbetreffende taal niet machtig was en ze uit het Engels geplagieerd had. Ze waren verrast van de kwaliteit en gaven hun stempels van goedkeuring. En daarmee kon Damen zijn uitgevers, de schrijver van het nawoord, recensenten en de lezers misleiden.

Trouw begint eigen onderzoek

Dagblad Trouw bracht op 20 februari 2016 groot in het nieuws dat Adolf Hitler een sentimenteel moedergedicht had geschreven. Trouw werd direct na het brengen van dit opzienbarende nieuws door ons geattendeerd op het gegeven dat het moedervers geschreven was door Georg Runsky (1866-?). Ook werd de krant daarbij herinnerd aan de canard die weekblad Stern in 1983 beging met de aankoop van Hitlers dagboeken, waarbij het ruim 9 miljoen D-mark neerlegde voor wat al snel vervalsingen van ene Konrad Kujau bleken te zijn. Trouw negeerde de waarschuwingen. Nu, bijna een jaar later, opent de krant een intern onderzoek naar hoe het tot deze publicatie heeft kunnen komen.

Zie het hele verhaal op de NPE: Hoe Hitler de Nederlandse poëzie werd binnengemarcheerd. De grootste literaire zwendel van de afgelopen 25 jaar.

Zie ook het online-dossier Bloemen van het kwaad.

© Jaap van den Born en Bart FM Droog, 2017

Continue reading

Posted in Algemeen literair nieuws, Algemeen poëzienieuws, Poëzie-oplichters en andere vreemde zaken | Leave a comment

Wow! De ‘Dronken kalender’ van Sieger Baljon

Johnny van Doorn geëvenaard

Door Bart FM Droog

Afgelopen zondag gebeurde iets heel bijzonders: de perfecte en bevlogen voordracht van Sieger Baljon (1981) bij de presentatie van zijn langverwachte debuutbundel Dronken kalender was zó goed dat het me tot tranens toe emotioneerde.

baljon_boek_2Taal, timing, mimiek en expressie – alles klopte en bleef natuurlijk. Niets van de gepolijste plasticpraat en -maniertjes, die heden ten dage als ‘goede performance’ gelden, nee – eindelijk weer een eigen stem en een totaal eigen voordraagstijl – ontstaan uit jaren levenservaring, scholing en het besef dat voordrachtskunst en sjamanisme bijzonder veel raakvlakken hebben.

Ik ken maar één iemand die zich eerder van al deze ingrediënten bewust was en er optimaal gebruik van maakte: de grote Johnny van Doorn (1944-1991). Allen nadien, mezelf incluis, waren slappe aftreksels van deze Hogepriester van de Poëzie. Sieger Baljon is de eerste Nederlandstalige ‘performance poet’ die het peil van Van Doorn weet te evenaren.

Misschien zelfs beter is, want veelzijdiger. Qua klankpoëzie overstijgt hij klankmeester Jaap Blonk, qua mimiek overtreft hij Tjitse Hofman, qua theatraliteit staat hij minstens op hetzelfde niveau als Tjitske Jansen, qua humor kan hij zich meten met Deelder. Qua uitstraling glanst hij even fel als de magistrale stralende Diana Ozon en Andy Fierens. Qua pure poëzie schrijft hij verzen die beslist blijven staan, ook zonder zijn magische voordrachtsadem:

werd er bocht ontkurkt
& spreuken over de muren
terwijl de larie op uitkijk stond
& wij van soldaten
               & nette zwijgzame vrouwen
de tongen losknoopten

(uit: ‘apenkooi’)

En niet alleen zijn voordracht en poëzie is bijzonder – ook zijn boek is opmerkelijk te noemen. Het is waarlijk een ‘dronken kalender’ – Baljon heeft zijn fantasie op de maanden van het jaar losgelaten en daaruit een fantastisch uitgedacht en bijzonder vormgegeven totaalkunstwerk gecreërd.

Gaat dat zien, gaat dat kopen, gaat dat lezen!

Sieger Baljon. Dronken kalender. [Opwenteling], [Eindhoven], 2017. [Keerdruk] 50p., [50p]. Debuut. In metalen ring. Vormgeving Sieger Baljon en Arnoud Rigter. € 20,-. http://opwenteling.nl/

Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws | 1 Comment

Bekendmaking. Officieel. Lilian Zielstra stadsdichter van Groningen

220px-Groningen_stad_wapenDe gemeente Groningen, de  gemeente die in 2002 de première had met de structurele instelling van het stadsdichterschap, inclusief open sollicitaties, met rechten (een jaarlijks honorarium à € 5000) en plichten (o.a. de eenzame uitvaart), maakt bekend:

Lilian Zielstra (1991) is de komende twee jaar stadsdichter van Groningen. Burgemeester Peter den Oudsten maakt dat zaterdagavond bekend tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Nieuwe Kerk. De verkiezing van de stadsdichter vindt om de twee jaar plaats en is bedoeld om de dichtkunst op een toegankelijke wijze onder de aandacht van alle Stadjers te brengen. De nieuwe stadsdichter ontvangt een vergoeding van 5.000 euro per jaar en dient hiervoor minimaal zes stadsgedichten per jaar te maken. In de cultuurnota 2017-2020 is het benoemen van de stadsdichter onderdeel van de strategie ‘Ruim baan voor talent’.

Poëzie met humor

Een jury koos de nieuwe stadsdichter uit acht geanonimiseerde aanmeldingen. De jury adviseerde het college van B&W Lilian Zielstra tot winnares te benoemen, op basis van de volgende argumenten:

‘Lilian Zielstra schrijft heldere, toegankelijke poëzie met humor en onverwachte wendingen. Zij is een goede observator die op een nieuwe, speelse manier naar de dagelijkse werkelijkheid kijkt. Haar poëzie is niet alleen toegankelijk maar heeft zeker ook literaire kwaliteit. De jury is er van overtuigd dat Lilian met haar frisse blik en enthousiasme een breed publiek voor zich kan winnen.’

Sociale media

Als stadsdichter wil Lilian Zielstra goed zichtbaar zijn door een actieve rol te spelen in de sociale media, met een eigen website, een Facebookpagina, een digitale agenda en een blog. Daarnaast richt ze zich ook uitdrukkelijk op een in haar ogen vergeten doelgroep: de senioren. Samen met andere Groningse dichters wil ze een poëzietour starten onder de projectnaam ‘Dichten met oma’.

Wisseltrofee

Voor de tweede keer is er ook een wisseltrofee aan het stadsdichterschap verbonden, een gegraveerde plaquette met op de achterkant de namen van alle stadsdichters tot nu toe en op de voorkant ‘Stadsdichter van Groningen’ inclusief het stadswapen.

Jury

De jury van de stadsdichterverkiezing werd gevormd door Guus Termeer, bestuurslid Stichting Literaire Activiteiten, Margriet van der Waal, universitair docent Euroculture, docent en tutor University College, Rijksuniversiteit Groningen en Gijs Lensink, directeur-bestuurder RTV Noord.

Bron: https://gemeente.groningen.nl/actueel/nieuws/lilian-zielstra-nieuwe-stadsdichter

Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws | Leave a comment

Poëzie in publieke ruimte in kaart gebracht

Universiteit Utrecht lanceert interactieve website met inventarisatie van gedichten in de openbare ruimte

Er zijn ontzettend veel gedichten te lezen in de openbare ruimte van Nederland en Vlaanderen, maar niemand weet precies hoeveel, waar en van wie. De nieuwe website ‘Straatpoëzie’ heeft als doel om een inventarisatie te maken van alle poëzie in de openbare ruimte van Nederland en Vlaanderen. De website archiveert hiermee literair erfgoed. ‘Straatpoëzie’ wordt in de Poëzieweek gelanceerd.

Interactieve kaart

straatpoezieOp http://straatpoezie.nl/ staat een interactieve kaart waarop de locaties van de gedichten in de openbare ruimte staan aangegeven. Iedereen kan hierop gedichten zoeken. Bijvoorbeeld als je benieuwd bent waar in jouw buurt gedichten te vinden zijn. Of als je wilt weten op welke locaties er gedichten te lezen zijn van jouw lievelingsdichter.

De website presenteert van ieder gedicht de locatie en indien mogelijk de tekst van het gedicht, de naam van de dichter, een foto, de datum waarop het gedicht is aangebracht, eventueel de datum van verwijdering, de relatie tussen het gedicht en de locatie, die initiatiefnemer, de vormgever, het boek waarin het gedicht eventueel is opgenomen, wetenswaardigheden en een link naar meer informatie.

Poëzie buiten het boek

De website ‘Straatpoëzie’ is onderdeel van het PhD-onderzoek van Kila van der Starre. Zij doet aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar ‘poëzie buiten het boek’. Gedichten zijn onderdeel van het alledaags leven. Mensen komen bijvoorbeeld met poëzie in aanraking op tv, op de radio, op social media, op gedichtenwebsites, in kranten en tijdschriften, op festivals, tijdens speciale gelegenheden en in de openbare ruimte. Van der Starre gebruikt de gegevens in de database van ‘Straatpoëzie’ om onderzoek te doen naar het fenomeen ‘poëzie in de openbare ruimte’.

Voeg ook een gedicht toe

Op dit moment bevat de database van ‘Straatpoëzie’ bijna 500 gedichten. Vermoed wordt dat er nog honderden meer zijn. Met behulp van crowdsourcing wil Kila van der Starre alle straatpoëzie in Nederland en Vlaanderen in kaart brengen. Iedereen die een gedicht in de openbare ruimte kent kan dat gedicht toevoegen via dit formulier.

De website ‘Straatpoëzie’ wordt gerealiseerd met behulp van de afdeling ICT & Media van de Universiteit Utrecht en met steun van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws | Leave a comment