Mei 1940-poëzie: Kornwerderzand

Op 12 mei 1940 begonnen de inleidende gevechten bij Kornwerderzand, aan de Friese kant van de Afsluitdijk.  Een  Nederlands dichter bezocht medio jaren tachtig van de 20ste eeuw de bunkerstelling en schreef het volgende, inmiddels verfilmde gedicht:

Zie voor meer over Kornwerderzand:
Strijdbewijs.nl: Kornwerderzand
Kazemattenmuseum Kornwerderzand

Continue reading

Posted in Tweede Wereldoorlogspoëzie | Leave a comment

Mei 1940-poëzie op 14 mei 2016 te horen in Rotterdam

zz_geuzenliedboekIn het Geuzenliedboek 1940-1945 staan enkele Mei 1940-gedichten. Zoals ‘Bij het graf van den Nederlandschen onbekenden soldaat gevallen in de meidagen van 1940‘ van Martinus Nijhoff, ‘De tiende mei van 1940‘ van een onbekende dichter, ‘13 mei 1940‘ van dominee Welter, het uit juni 1940 stammende ‘Vliegers die genade kennen‘ van A. van Atten, ‘Rotterdam‘ van J.C. Bloem, een ander ‘Rotterdam‘-gedicht van een onbekende dichter en ‘Doodenmarsch‘ van Clara Eggink.

Actueel

Dit jaar wordt te Rotterdam het fatale bombardement van  14 mei 1940 herdacht, op 14 mei 2016, middels 76 Rotterdammers,  die na de twee minuten stilte, van 13.28 tot 13.30 uur, op straathoeken die de toenmalige brandgrens markeren, twee passende gedichten uit 1940 voordragen: ‘De stroom‘, van Jan Prins (1876-1948) en Vliegers die genade kennen‘ van A. van Atten (1901-1976).

Participatiemaatschappij

Na afloop kan men tijdens de afsluitende manifestatie van 14.00-16.00 uur in Huis Der Zotheid aan de Haringvliet 401 uit eigen werk voordragen of naar andermans werk luisteren. Dit is een open podium en iedereen kan daar aan deelnemen. Voorwaarde is dat het gedicht gaat over de Tweede Wereldoorlog, het Bombardement of Wederopbouw.

Kijk op www.rotterdamdicht.nl/het-bombardement voor de 76 Rotterdammers en de locaties waar de gedichten te horen zijn.
Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws | Leave a comment

Ready made: ‘Nieuwsbulletin 10 mei 1940′

Eerder vandaag berichtten we over 10 mei 1940, en de ontbrekende gedichten uit de ‘Battle of France’, waartoe ook de Nederlandse ‘Meidagen 1940′ en de Belgische ‘Achttiendaagse Veldtocht’ behoren. Naar aanleiding van de berichtgeving is een nieuw gedicht opgedoken, in de vorm van deze ready made:

NIEUWSBULLETIN 10 MEI 1940

Goedemorgen dames en heren
Hier is Hilversum, Nederlandse Omroep, algemeen programma
Wij vragen uw aandacht voor het ANP
Hier volgen nieuwsberichten van het ANP
Het Algemeen Hoofdkwartier deelde ons hedenochtend
Om kwart over vijf, het volgende mede:
Van drie uur af hebben Duitse troepen de grens overschreden
Vliegaanvallen zijn geprobeerd op enkele vliegvelden
Weermacht en Afweer zijn paraat bevonden
Inundaties voltrekken zich volgens plan
Voor zover bekend zijn tenminste zes Duitse vliegtuigen
Neergehaald

© Ton van ‘t Hof, 2016.

Continue reading

Posted in Uncategorized | Leave a comment

10 mei 1940 – waar zijn de gedichten?

Elke 10de mei gaan de gedachten uit naar hen die de Duitse aanval op België, Frankrijk, Luxemburg en Nederland op 10 mei 1940 niet overleefden, en dan in het bijzonder naar hen die omkwamen in wat internationaal bekend staat als ‘The Battle of France’. Deze eindigde op 25 juni 1940 met de val van Frankrijk. Luxemberg was op de 10de mei ingenomen, Nederland capituleerde op 15 mei en België had doorgevochten tot 28 mei, in wat bekend is komen te staan als ‘de Achttiendaagse Veldtocht’.

De strijd in Nederland kan niet los gezien worden van deze ‘The Battle of France’ – zo verloor de Royal Air Force van 10-15 mei 1940 in het Nederlandse luchtruim méér vliegend personeel dan de Nederlandse luchtmacht, verdedigden Franse troepen Zeeland – wat 200 van hen het leven kostte – en verdronken op 30 mei 1940 tenminste 150 in België krijgsgevangen gemaakte militairen bij Willemstad (Noord-Brabant). Tientallen bij de evacuatie van Duinkerken omgekomen Belgische, Britse en Franse soldaten spoelden in de maanden erna aan op de Nederlandse stranden.

Gek genoeg zijn er relatief weinig gedichten uit deze periode bekend. Althans, niemand heeft ooit de moeite genomen ze in één bloemlezing bijeen te brengen. Vandaar deze voorzet, voor de 100-jarige herdenking in 2040. Het is de tv-versie van het indrukwekkende ‘Drie eskadrons’ van Jaap van der Merwe, over de gevechten op de Grebbeberg, 11-13 mei 1940.


Zie ook:

De Achttiendaagse Veldtocht (over de strijd in België)
British Army Losses in the Netherlands 1940
Losses of the Belgian Army in the Netherlands
De Slag om de Grebbebergwww.grebbeberg.nl
Fall of France
Koninklijke Bibliotheek: Meidagen 1940
Losses of the French Army and Airforce in the Netherlands (May/June 1940)
RAF Losses May/June 1940 (wereldwijd)
NPE – jaaroverzicht 1940

Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws | Leave a comment

Wim Brands overleden

Opbrands_wim_npe maandagochtend 4 april 2016 is in zijn woonplaats Amsterdam dichter en VPRO-programmamaker Wim Brands (57) overleden, berichtten diverse media.

Zie verder:

NPEWim Brands.
Parool: VPRO-presentator Wim Brands (57) overleden.
NOS: Programmaker en dichter Wim Brands (57) overleden.

Continue reading

Posted in Overlijdensberichten | Leave a comment

Prachtig sonnettenkransproject met onhoudbare claim

Desalniettemin: geef gul!

Bijna altijd blijken ‘de eerste van dit of dat’-claims bij nader onderzoek onhoudbaar. Zo arriveerde hier gisteren een bericht over ‘de eerste sonnettenkransenkrans ter wereld’, die onlangs door 54 Nederlandstalige dichters vervaardigd is.

kokoskransOf het daadwerkelijk ‘de eerste sonnettenkransenkrans ter wereld’ is, kan pas gesteld worden als alle vanaf circa 1600 waar ook ter wereld verschenen dichtbundels gecheckt zijn. Een immense klus, die fysiek onderzoek vergt in de kelders van alle Nationale en Universiteitsbiliotheken op deze planeet. Dat onderzoek is – zover we weten – niet gedaan.

Hoe het ook zij – tientallen dichters hebben onder de bezielende leiding van Martijn Neggers en Bas Jongenelen een ‘grootmeestersonnet’ gebakken van uiteindelijk 211 sonnetten. Een wat?

Sonnet – sonnettenkrans – grootmeestersonnet

Het sonnet is een gedicht van veertien regels. Sinds de zestiende eeuw maken dichters sonnettenkransen: de laatste regel van het eerste sonnet is dan de eerste regel van het tweede sonnet, de laatste van het tweede is de eerste van het derde, etcetera. De laatste regel van het veertiende sonnet is dan weer de eerste regel van het eerste sonnet. Zo zijn er veertien sonnetten met elkaar verweven. De laatste regels van die veertien sonnetten vormen samen weer een nieuw sonnet: het meestersonnet. Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws, Curiosa | Leave a comment

De farce van Hitlers verzen

Dagblad Trouw stelt vandaag op de voorpagina de vraag: ‘Kun je genieten van Hitlers gedichten?’ Het antwoord is simpel: nee, want ze bestaan niet (meer). Toch wordt in ‘Letter & Geest’ een door Adolf Hitler ‘geschreven’ gedicht afgedrukt, in een essay over ‘despotenpoëzie’ van Menno Wigman.

runsky_ansicht_npe_250Dat aan Hitler toegeschreven gedicht ‘Denk daaraan’ (origineel: ‘Denk’ es’) is in werkelijkheid door de Duitse dichter en toneelschrijver Georg Runsky geschreven, en is beter bekend als ‘Wenn deine Mutter alt geworden’. Deze ‘vergeten’ auteur publiceerde in de jaren 1913-1925 een vijftiental toneelwerken. Zijn gedicht was rond 1930 in Duitsland in omloop, afgedrukt op een ansichtkaart, mét vermelding van de naam van de echte auteur. Kennelijk is ergens daarna dit vers aan Hitler toegeschreven.

Hitler schreef als puber gedichten – maar die heeft hij, nadat hij Oostenrijk in 1938 annexeerde, laten vernietigen. Dat ze bestaan hebben weten we van Hitlers naar Amerika geëmigreerde jeugdvriend August Kubizek (1888-1956). Deze berichtte daarover in The young Hitler I knew (1955). In het Engels, uit herinnering – dus waarschijnlijk verbasterd en ongeschikt om in een bloemlezing te gebruiken.

Riskant

Het in Trouw afgedrukte essay vormt het voorwoord van de binnenkort te verschijnen bloemlezing Bloemen van het kwaad (samenstelling Paul Damen, uitgeverij Koppernik). Dit 436 pagina’s tellende boek bevat volgens Wigman werk van dertig ‘dichtende’ dictators. Nu is van veel dictators bekend dat ze ghostwriters inhuurden om romans en poëmen te bakken – met andere woorden: het is nogal riskant om uit dat materiaal een bloemlezing te maken, en het is al helemaal riskant om uit dat ghostwerk ook maar iets te concluderen, behalve dat sommige dictators luie ijdeltuiten zijn, die graag met andermans veren pronken.

Eerdere Hitler-vervalsingen

In 1983 brak grote opwinding uit over de vondst van Hitlers dagboeken door het Duitse weekblad Stern. Het tijdschrift had die boeken voor vier miljoen D-mark (met inflatiecorrectie nu zo’n slordige 3,7 miljoen euro) verworven. Al snel bleken die boeken een vervalsing. Wereldwijde hoon brak uit. Stern ging door het stof en de verantwoordelijke hoofdredacteur en zijn assistent werden ontslagen.

Gezien deze voorgeschiedenis is het op z’n minst vreemd te noemen dat men noch bij Trouw noch bij uitgeverij Koppernik gecheckt heeft of de claims – wat betreft de authenticiteit van de inhoud van het boek – van de samensteller wel kloppen.

© Bart FM Droog, 2016

Bronnen:
Afbeelding ansichtkaart: www.ansichtkarten-center.de. Eimeldingen (D), met dank aan Ilona Beyer.
Deutsche National Bibliothek, Leipzig/Frankfurt am Main
Bart FM Droog. ‘De dichter Hitler, de romancier Goebbels en de democraat Wilders. NPE Nieuwsblog, 22-03-2014
August Kubizek. The young Hitler I knew. Introduction H.R. Trevor-Roper. 1955 (herdruk bij Greenhill Book, Barnsley (UK), 2006)
https://archive.org/details/TheYoungHitlerIKnew
Henk Strabing. ‘De farce met Hitlers dagboeken‘. De Volkskrant, 20-04-1998.
Menno Wigman. ‘Dichtende despoten’. Trouw, 20-02-2016.

Continue reading

Posted in Algemeen poëzienieuws, Bloemlezingen | Leave a comment

Rijke buit in Poëzieweek 2016

groninger_forumDe Poëzieweek 2016 is uitgebroken – zie voor een overzicht van alle activiteiten: www.poezieweek.com. Van de vele interessante evenementen die deze week plaats vinden lichten we deze uit:

DE RIJKE BUIT!

Van vrijdag 29 januari tot en met vrijdag 18 maart is onder de naam Dubbeltalent De Rijke Buit in de Groninger Forum Bibliotheek een bijzondere expositie te zien met expressionistisch, abstract, figuratief, grafisch, monomaan, kleurrijk en bovenal hartstochtelijk werk van dichters en schrijvers die hun beeldende kant laten zien. Aan deze tentoonstelling doen de volgende schrijvers & dichters/beeldend kunstenaars mee:

René Alberts, Mowaffk Al-SawadLiesbeth AnnokkeeMaria Barnas, Bert BeversFrans Budé, Jan Cremer, Koos DalstraTom van DeelRemco EkkersLies van GasseAnnemieke GerristKees van der HoefWim HofmanKamagurkaFreda Kamphuis, Jan Ketelaar, Bas KwakmanJoke van LeeuwenPeter M. van der LindenRenée LuthGeorge MoormannY. Né,  Joost OomenMaria van OorsouwMartijn den OudenHeleen van RoyenK. Schippers & Kees Hin (film), Rense SinkgravenJürgen SmitMaartje SmitsAafke Steenhuis, F. Starik, Vrouwkje Tuinman, Andrea VoigtHans WapHelen White en Titi Zaadnoordijk.

Continue reading

Posted in Agenda, Algemeen poëzienieuws | Leave a comment

De beste wensen voor 2016

De Nederlandse Poëzie Encyclopedie wenst alle poëziemakers en -consumenten een vruchtbaar en aanslagenvrij 2016 toe. Opdat er veel moois moge bloeien.

Continue reading

Posted in Uncategorized | Leave a comment

December, maand van turf, jenever en docht

December is traditioneel gezien de maand van turf, jenever en docht. Daarom vertrekt een NPE-team vandaag voor enkele dagen naar Terschelling, om onderzoek te doen in een zeer de docht oproepende en urgente casus uit 1903.

tzum_kotzen_150In de tussentijd verwijzen we u voor  minder urgente literatuurnieuwtjes naar de RTL Boulevard-epigonen van Tzum. Daar kan men soms, na lang zoeken tussen het kaf dat de waan van de dag vormt, enig halfbakken koren oftewel ‘tweedehands nieuws’ aantreffen. Zoals recentelijk:

P.C. Hooftprijs voor Astrid Roemer
Lévi Weemoedt maakt een wandeling met de honden
F. Starik valt criteria Letterenfonds aan
Maarten Inghels nieuwe stadsdichter van Antwerpen

Terug naar de casus uit 1903. Wat er zo prangend aan is? Dat weten we niet. Dus gaan we op onderzoek uit, om te achterhalen wat het afdrukken van deze quote van een onbekend auteur:

Een plagiaat is een zelfgeschreven bewijs van onvermogen.”

in het Nieuws van den Dag van 29 september 1903 veroorzaakt heeft.

Continue reading

Posted in Algemeen literair nieuws, Algemeen poëzienieuws | Leave a comment