Anti-Homo en ossenbloed

Van Nieuwe Orde naar Derde Orde

Door Bart FM Droog

Bij het doorspitten van de Brinkman’s Catalogus 1926-1930 op dichtbundels uit 1930 deed ik een opmerkelijke bijvangst – het boekje:

Anti-Homo. Een geschrift tegen de weekdieren onzer samenleving. Door Ernest Michel. Uitgeverij De Christophore. Jan Luykenstr. 24 I, Amsterdam, 1929. 40p. fl. 1,90. Als co-uitgever (of financier?) staat [Het Sinjaal, Oisterwijk] vermeld. Volgens diverse bronnen zou het speciaal gericht zijn tegen Jiddu Krishnamurti (1895-1986). Of deze een homo en/of juist een weekdier was is me onbekend.

Dit Anti-Homo-geschrift werd overigens door het rooms-katholieke Lectuur Repertorium (1953) goedgekeurd, als zijnde ‘een spot- of hekelschrift’, ‘lectuur voor volwassenen alleen’, ‘vanaf circa 18 jaar’, als ze tenminste zedelijk zijn voorgelicht en gevormd.  

De schrijver van dit werk was de dichter/publicist/beeldend kunstenaar Ernest Michel (1899-1960). Al in 1924 hield hij – met Erich Wichman en ingeleid door Henri Bruning – betogen in fascistische en anti-democratische richting, met pleidooien voor ‘kaerels […] die orde zouden scheppen in de huidige maatschappelijke en vooral politieke wanorde’, zo berichtte dagblad De Tijd destijds.

Rond 1930 gold hij als veelbelovend dichter – besprekingen van zijn bundels verschenen in aardig wat kranten. In Greshoffs bloemlezing Kent uw dichters [1933] staat werk van hem afgedrukt. Maar toen …

Anton van Duinkerken: “Ernest Michel, de vroegere mederedacteur van Henri Bruning aan het maandschrift ‘De Paal’, publiceerde in boekvorm een gefingeerde redevoering van den leider eener groep ‘geloofsovertuigde catholieken’, die gekenschetst werden als ‘Neo-Communisten’. De bisschop van ‘s-Hertogenbosch, in wiens diocees deze uitgave het licht zag, verbood het boekje. Hierdoor trok het de aandacht, ook en vooral van de katholieke geestelijkheid. De naam van Ernest Michel, tot dusver door eenige werkjes ingeleid, werd algemeen bekend. Den schrijver, dien men geen ‘succes d’estime’ gegund had, gewerd een groot ‘succes de scandale’; hij vertegenwoordigt sedertdien voor het katholieke bewustzijn een eigen richting in de ‘jongere beweging’”.(….) “Kerkvorsten, litteratoren, theologen, hoogleeraren bemoeiden zich met het geval Michel. Een intensieve propaganda verspreidde de brochure van den pas bekenden schrijver. ” (in: De Gemeenschap. Jaargang 9. De Gemeenschap, Utrecht 1933)

Met ossenbloed geteekend

Michel werd geëxcommuniceerd, beleed schuld en werd weer liefdevol opgenomen in de armen van de kerk. Kort daarna werd hij propagandaleider van Dinaso. Waarbij hij ook als dichter actief bleef. Hij publiceerde onder meer:

Nieuw land. Gedichten. (2de druk bij Dietsche Drukkers / François, Malden / Gent, 1934. 31p. Oplage 925 ex. De eerste druk verscheen ook in 1934.

De Tijd (09-04-1935) over dat boek:  “Liederen van een nationale strekking. (…) een beperkt aantal exemplaren van dit boek werd “door den schrijver met ossenbloed geteekend”. “Ziet, dit belangwekkende feit in onze vaderlandsche geschiedenis heeft geweldige consequenties, waaraan men niet zal kunnen ontsnappen. Reeds maakte een Zuid-Nederlandsch schrijver de opmerking, dat nu voortaan ieder auteur een eigen sap moet hebben, waarmede hij zijn boeken persoonlijk teekent. Dus ook in dit opzicht is Ernest Michel wederom een echte leider gebleken. Een pionier, kortom!”

In de oorlogsjaren was hij een ijverig propagandist (in den lande en via de radio) voor de Nieuwe Orde. Hij kreeg in augustus 1945 een tienjarigverbod op alle literaire activiteiten (zowel op publicatie- als op voordraagvlak).

Na de oorlog lijkt hij zich vooral – en min of meer noodgedwongen – op de beeldende kunst gericht te hebben.

Postuum

De Tijd/Maasbode berichtte op 6 april 1960:  “Vanmorgen Is hier Ernest Michel overleden. In de twintiger en dertiger jaren een der katholieke jongeren. In die jaren kon o.m. over hem geschreven worden: ,,Hij zegt moedwillig dingen, die niemand anders zeggen zou, alleen omdat het prettig aandoet, zich te onderscheiden van de anderen en omdat het prikkelend is, ergernis te geven aan de suffe en slome bende van allemaal-eendere mensen, die zich door vastgestelde regeltjes laten beknellen. Uitdagend spreekt hij woorden, die “men'”gek moet vinden. Hij vindt er plezier in dien aanstoot te geven”.

Daar kon toen aan toegevoegd worden, dat enerzijds voor hem hier precies het zelfde gevaar in school als er voor slappe figuren ligt in de zucht om te behagen, maar anderzijds ook dat de diepste aandrift van Ernest Michel een echt en in aanleg zelfs bijzonder groot dichterschap was. Zijn zucht om de massa te overbluffen, om de dingen gewaagd te zeggen, heeft hem in die Jaren reeds moeilijkheden bezorgd. Naderhand, in de oorlog, bleek hij een richting uit te gaan, die hem nadien zwaar is aangerekend. Hij werd weinig meer genoemd. Men bericht ons nu, dat hij, teruggekeerd in de schoot der Moederkerk, is overleden.”

Vijf jaar na zijn overlijden werd een expositie van zijn beeldend werk gehouden. De Tijd (16-01-1965) meldde daarover: “Ernest Michel (1899-1960) stierf, na enige bekendheid als polemist en letterkundige, als lid van de Derde Orde van St. Benedictus in het klooster ‘De Slangenburg’.”

Over Ernest Michel verscheen:  Levensbeeld van Ernest Michel. Samengesteld door Hermine Michel-Ypma. Eigen beheer, Nijmegen, 1981. 180p.

Online is meer te vinden op het Ernest Michel-lemma van Stichting van Mourik. :
En via de DBNL: Ernest Michel

Ook de notoir onbetrouwbare Adriaan Venema bericht over hem, in het enige werk uit de Nederlandse (literatuur)geschiedenis dat verdient in brand gestoken te worden; het vijfdelige Schrijvers, uitgevers en hun collaboratie (De Arbeiderspers, Amsterdam, 1988-1992). Wie echter in sprookjes gelooft kan in het tweede deel terecht voor meer over Ernest Michel.

———————–

Dit bericht is onderdeel van de  Nederlandse Poëzie Encyclopedie
Partners: Poëziecentrum Gent | Ensafh | Neder-L |
Poëziecentrum Nederland | Poëzieweek | Perdu |

Dit bericht is mede mogelijk gemaakt door:
lira_fonds_100     

This entry was posted in Curiosa. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published.