Michael Deak 1920-2016

Op 5 september 2016 is op 95-jarige leeftijd Simon Kapteijn overleden, zo bericht zijn familie. Kapteijn, in de literaire wereld beter bekend als Michael Deak, debuteerde in 1946 met de bundel Rederijk bij uitgeverij A.A.M. Stols. Daarna bracht hij nog twee bundels uit, De vrouwenval (Meulenhoff, 1947) en Aphroditis (Holland, 1950). Na die derde bundel hing hij zijn dichtlier aan de wilgen en wijdde zich aan een carrière in de journalistiek; hij werd adjunct-hoofdredacteur van het tijdschrift Avenue.

bogaard_stoottroep_detailDat hij bij de legendarische uitgeverij Stols debuteerde, kwam door het faillissement van een andere uitgeverij. Hij en W..J. van der Molen (1923-2002), als dichtduo opererend onder het pseudoniem Aernout van Leiden, zouden debuteren bij het nationaalsocialistische uitgeefhuis de Amsterdamsche Keurkamer. Door het faillissement van deze door George Kettmann Jr. (1898-1970) gerunde uitgeverij, kort na Dolle Dinsdag, september 1944, is dat werk nooit verschenen; wel werden bij wijze van voorpublicatie enkele gedichten van ‘Aernout van Leiden’ afgedrukt in het in genazificeerde tijdschrift Groot Nederland (mei/juni 1944).

Wie ‘Aernout van Leiden’ was werd pas in 1985 bekend. De samenstellers van de dat jaar in de Koninklijke Bibliotheek gehouden expositie ‘De Nieuwe Orde en de Nederlandse Letterkunde 1940-1945’, ontdekten na uitgebreid archiefonderzoek dat dit Deak en Van der Molen waren. Frank van den Bogaard, een van de samenstellers van de tentoonstelling, benaderde daarop Deak, die in een brief van 14 augustus 1985 met een nogal vreemd verhaal op de proppen kwam.

Hij en Van der Molen zouden aan een SS-poëziewedstrijd hebben meegedaan, waarbij ze in een gedichtencyclus met een soort verborgen verzetsboodschap de SS bespottelijk maakten. En aldus zouden ze met verzen in Groot Nederland beland zijn. Jaren later breidde hij in een Groene Amsterdammer-interview dat verhaal uit met een onverifieerbare en ronduit ongeloofwaardige verzetsdaad.

Aanvankelijk werd aan wat Deak vertelde geloof gehecht. Maar uit nader onderzoek bleek dat er a. nooit zo’n SS-poëziewedstrijd heeft bestaan en b. dat de gedichtencyclus-met-verzetsboodschap nooit in de oorlog is gepubliceerd, wel twee gedichten met een unverfrohren bloed- en bodemteneur. Daarnaast heeft het er alle schijn van dat de gedichtencyclus-met-verzetsboodschap eerst in 1985 geschreven is.

Het is alleen maar te betreuren dat Deak nooit de moed heeft gehad te erkennen dat de gedichten die hij en W.J. van der Molen in 1944 schreven en publiceerden zijn wat ze zijn: gedichten van nationaal-socialistische aard. Deze niet-erkenning en het volhouden dat dit eigenlijk als verzetswerk gezien moet worden brengt met zich mee dat niemand bij machte is deze gedichten af te doen voor wat ze in feite zijn: een stompzinnige jeugdzonde.

Tekening Nico de Haas. Afgedrukt op omslag van: Frank van den Bogaard. Een stoottroep in de letteren. ‘Groot Nederland’, de SS en de Nederlandse literatuur (1942-1944). Stichting Bibliographia Neerlandica, ‘s-Gravenhage, 1987.


——————————————
Dit bericht is onderdeel van de

Nederlandse Poëzie Encyclopedie
Geplaagd door geldoverlast? Doneer!
Partners: Poëziecentrum Gent | Ensafh | Neder-L |
Poëziecentrum Nederland | Perdu |  Poëzieweek |
paukeslag_200
– www.paukeslag.org

Poëzieactiviteiten bezoeken of aanmelden? Zie:  De Poëziekalender

Dit bericht is mede mogelijk gemaakt door:      lira_fonds_100

—————————————-

Overnachten  bij Berlijn? Das  Haus!

This entry was posted in Overlijdensberichten. Bookmark the permalink.

Comments are closed.