Dictatorenboek (3) Wat is de rol van uitgeverij Koppernik?

Dat er met het boek Bloemen van het kwaad. Gedichten van dictators van Paul Damen van alles mis is, begint door te dringen tot het collectieve bewustzijn van Nederland en Vlaanderen. Het Dagblad van het Noorden, Trouw, NRC Handelsblad en De Standaard (samenvattingen vindt u hier) hebben inmiddels over de zwendel bericht, met het focus op één van de vier ten onrechte aan Adolf Hitler toegeschreven verzen.

Damens verdediging, dat hij zich beroept op een authentificatie door ‘twee proffen’, is een leugen an sich. Hij heeft het over Eberhard Jäckel en Axel Kuhn, die in 1980 een naslagwerk uitbrachten met honderden bronteksten die door Hitler zelf uitgesproken of opgeschreven zouden zijn. Daartussen zitten ook zestien gedichten (“zo’n dertig”,  meldt Damen in zijn boek).  Maar wat schreven die twee Duitse historici nu werkelijk over die verzen?

jaeckel_hitler_samtliche_aufzeichnungen_100“Die Wiedergabe erfolgt ohne Prüfung der Frage, ob die Texte von Hitler verfasst oder nur abgeschrieben wurden oder sich Teilweise auf andere Vorlagen stützen.” (Jäckel en Kuhn. Hitler. Sämtliche Aufzeichnungen, blz. 37).”

In het Nederlands: we hebben niet onderzocht of het om authentieke Hitlergedichten gaat.

Als ze dat wel hadden gedaan, dan hadden ze bemerkt dat geen van die gedichten van Hitler stamde. Ze waren vrijwel allemaal door Hitler-dagboekenvervalser Konrad Kujau vervaardigd. Maar dit terzijde.

Uitgeverij Koppernik

Want veel opmerkelijker én verontrustender dan het bedrog van Damen is de opstelling van de eindverantwoordelijke voor het uitbrengen van dit boek: uitgeverij Koppernik. De Standaard (11-02-2017):

“Uitgeverij Koppernik zit verveeld met de kwestie. ‘We vinden het jammer dat het boek in opspraak komt’, zegt Bart Kraamer. ‘De auteur heeft aangegeven dat hij overtuigd was. Dat het een twijfelachtige toeschrijving was, wisten we toen niet. Daarom zie ik geen redenen om het boek terug te trekken. Bij nader onderzoek blijken de gedichten niet van Hitler te zijn.'”

Dit is een keiharde leugen en wijst op bewust bedrog, niet alleen van Paul Damen, maar ook van de uitgevers. Zij wisten wel degelijk dat het een twijfelachtige toeschrijving was: Trouw had ze vorig jaar op de hoogte gesteld van onze waarschuwing. Die gaven we op 20 februari, dus voor het boek werd uitgebracht, op 25 februari 2016*

En ze zijn op de hoogte van het hele onderzoek: als daaruit blijkt, zoals ze toegeven, dat de Hitlergedichten niet echt zijn, hoe zit het dan met de rest van het onderzoek, waaruit blijkt dat het héle boek bedrog is en samengesteld uit plagiaat? Is dat ook geen reden het boek terug te trekken? Waarom geven ze alleen toe dat het Hitlergedicht niet echt is? Omdat alleen daarnaar gevraagd werd en ze er niet onderuit konden dit toe te geven. Het wordt tijd dat de journalisten de juiste vragen gaan stellen.

Bart Kraamer

Bart Kraamer zegt ook de auteur op zijn reebruine ogen geloofd te hebben. Hoe geloofwaardig is dat? Het gaat hier om een boek van 520 pagina’s, met een geschatte oplage van 10.000 exemplaren (eerste druk). Kraamer is gepokt en gemazeld in de uitgeverijwereld. Hij was ruim acht jaar ‘editor in chief’ bij uitgeverij Meulenhoff (2002-2011). Hij heeft geschiedenis gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam (1987-1992). Hij werkt óók als professioneel vertaler Deens-Nederlands.’

Ook zal Bart Kraamer, als in geschiedenis geïnteresseerd middelbaar scholier, de volle omvang van het Hitlerdagboeken-schandaal  in 1983 hebben meegekregen. Als vertaler weet hij wat op vertaalgebied mogelijk en onmogelijk is.

Dat bij  iemand met zo’n achtergrond niet alle alarmbellen gingen rinkelen toen Paul Damen, met zijn ‘authentieke’ Hitlergedichten en de claim dat hij zo’n beetje uit alle talen van de wereld zelfstandig poëzievertalingen kon maken, bij hem aanklopte, dát gaat er bij ons niet in. Élke uitgever zal zulke claims checken en direct ontdekken dat noch het één bestaat noch het ander mogelijk is.

‘Geen commentaar’ tegen Nieuwsuur

En als dan bovendien een heel dossier wordt gestuurd met de bevindingen van ons onderzoek en geweigerd wordt hier commentaar op te geven, dan is er iets aan de hand. En als vervolgens Nieuwsuur komt met vragen waar schrijver en uitgevers niet op willen reageren, dan is er duidelijk wat er aan de hand is.

En als er dan niet onderuit gekomen kan worden en alleen toegegeven wordt dat het Hitlergedicht fout is, in de hoop dat er over de rest van het boek geen vragen gesteld worden, dan is uitgeverij Koppernik willens en wetens zowel de verzamelde journalistiek als het publiek aan het belazeren.

Kassa! 250.000 euro

Inmiddels heeft de uitgeverij naar conservatieve schatting ruim 10.000 mensen direct opgelicht, à € 24,95 p.p. Dat zijn de kopers van het boek, dat al snel een tweede druk beleefde. Dankzij de ruime publiciteit door vooral Trouw, De Wereld Draait Door en VPRO’s Boeken.  En dan zwijgen we nog over de honderdduizenden die via de media in de waan zijn gebracht dat Hitler een gevoelig moedergedichtenbakker was.

Minachting voor vertalers en historici

Het geld is één ding. Maar wat ergens veel erger is dan het platte bedrog van Damen en zijn uitgevers, is de totale minachting voor het werk van professionele poëzievertalers en historici. Damen heeft op een werkelijk ongekende manier misbruik gemaakt van het werk van derden. De schaal van zijn plagiaat is zó groot, dat het ondoenlijk is elk specifiek geval te achterhalen.

Alleen al in het Hitlerhoofdstuk vonden we drie bewijsbare voorbeelden. Het brutaalste was wel het plagiaat van een Paroolrecensie van Hans Renders, waarbij Damen impliceerde uit een Hitlerbiografie te citeren, maar in feite een recensie had overgeschreven.

Bij alle vertalingen uit talen die Damen niet beheerst, bestaat een zeer sterk vermoeden van plagiaat. We hebben niet alles nagetrokken – wat we wel onderzocht hebben, vormt zo’n overstelpend bewijs dat álles onderzoeken een exercitie in zinloosheid zou zijn. Hij heeft overigens niet alleen Engelse vertalingen  één-op’-één naar het Nederlands omgezet, in enkele gevallen schrok hij er niet voor terug simpelweg bestaande Nederlandse vertalingen te plagiëren (met een paar minieme wijzigingen), zoals bij deze twee Hirohito-verzen, die oorspronkelijk verschenen in Hirohito. De keizer die moest blijven. De waarheid achter de mythe van Edward Behr  [Vertaald uit het Engels door Rein van Essen]. A.W. Bruna Uitgevers B.V., Utrecht, 1989:

hirohitoplagiaat

Zie ook het online-dossier Bloemen van het kwaad.

* Chris de Jong. Te verschijnen 25 februari 2016: Bloemen van het kwaad, gedichten van dictators. Persbericht Uitgeverij Koppernik, 10-02-2017.
http://www.koppernik.nl/te-verschijnen-25-februari-2016-bloemen-van-het-kwaad-gedichten-van-dictators/

© Jaap van den Born en Bart FM Droog, 2017

——————————————
Dit bericht is onderdeel van de

Nederlandse Poëzie Encyclopedie | Geplaagd door geldoverlast? Doneer!
Partners: Poëziecentrum Gent | Ensafh | Neder-L | Poëziecentrum Nederland | Perdu |  Poëzieweek |
paukeslag_200
– www.paukeslag.org

Poëzieactiviteiten bezoeken of aanmelden? Zie:  De Poëziekalender

—————————————-

Overnachten  bij Berlijn? Das  Haus!

This entry was posted in Algemeen literair nieuws, Algemeen poëzienieuws, Poëzie-oplichters en andere vreemde zaken. Bookmark the permalink.

Comments are closed.