Boekenweekrel 2018-2019: vrouwen nog steeds achtergesteld in de letteren

666_geweldEn zo besloot Stichting CPNB de Boekenweek 2019 het thema ‘De moeder de vrouw‘ (naar het klassieke gedicht van M. Nijhoff) te geven, waarbij het lucratieve voorrecht van het schrijven van het Boekenweekgeschenk en het Boekenweekessay aan mannelijke auteurs werd toegekend. Dit is een groot aantal auteurs, critici, uitgevers en andere mensen uit het boekenvak in het verkeerde keelgat geschoten.

Niet vanwege het gedicht, niet vanwege de namen van de uitverkoren auteurs, maar omdat het thema nogal rolbevestigend is en vrouwen structureel achtergesteld worden door de CPNB: de keren dat een vrouw in de afgelopen twintig jaar een Boekenweekgeschenk mocht schrijven zijn op de vingers van een hand te tellen – en dan nog blijft er een vinger over.

Daarom namen Babs Gons, Sanneke van Hassel, Tjitske Jansen, Jannah Loontjens, Eva Meijer, Christine Otten, Roos van Rijswijk, Fleur Speet, Florence Tonk en Manon Uphoff het initiatief tot het schrijven van een open brief aan de CPNB. Deze brief, op 18 juni 2018 in zowel het NRC Handelsblad, NRC Next als in De Morgen gepubliceerd, werd aanvankelijk door zo’n driehonderd letterkundigen ondertekend – een aantal dat inmiddels is opgelopen tot ruim zeshonderd en nog steeds groeiende is – zie de brief en de namen van de ondertekenaars op  www.demoederdevrouw.nl.

De achtergestelde positie van vrouwen in de literatuur blijkt niet alleen uit de toekenningen van Boekenweekschrijfopdrachten aan vooral mannen, maar ook uit het recente onderzoek van Corina Koolen naar de perceptie van vrouwen in de literatuur. Zij toonde aan dat slechts 25% van de grotere literaire prijzen door vrouwen gewonnen wordt.

Men zou kunnen betogen dat dit komt omdat vrouwen – zeker in de poëzie – verantwoordelijk zijn voor maar een relatief klein deel van de jaarlijkse titelproductie. Maar wie dat doet, draait de situatie om: voor vrouwen is het juist moeilijker om een dichtbundel gepubliceerd te krijgen dan voor mannen. Dát blijkt uit twee zaken: de man-vrouw verhouding ‘onderaan’ het literaire speelveld, te weten de literaire periodieken, de open podia, de poetry slams en etcetera is vrij normaal: 50/50. Maar het gaat mis bij de doorstroming naar bundels. Dat blijkt uit onderstaande cijfers van de jaarlijkse nieuwe dichtbundelproductie bij de reguliere uitgeverijen:

1901: 23 dichtbundels. 2 vrouwen: 8,69%.
1906: 21 dichtbundels. 1 vrouw: 4,76%.
1911: 37 dichtbundels. 3 vrouwen: 8,1%.
1916: 39 dichtbundels. 7 vrouwen: 17,94%.
1921: 34 dichtbundels. 6 vrouwen: 17,64%.
1926: 55 dichtbundels. 10 vrouwen: 18,18%.
1931: 50 dichtbundels. 6 vrouwen: 12%.
1936: 83 dichtbundels. 13 vrouwen: 15,66%.
1941: 121 dichtbundels. 8 vrouwen: 6,6%.
1946. 123 dichtbundels. 12 vrouwen: 9,75%.
1956. 92 dichtbundels. 10 vrouwen: 10,86%
1963. 96 dichtbundels. 16 vrouwen: 16,66%
1968. 100 dichtbundels. 18 vrouwen: 18%.
1974. 160 dichtbundels. 23 vrouwen: 14,37%
1986. 183 dichtbundels. 35 vrouwen: 19,12%
2003. 153 dichtbundels. 42 vrouwen: 27,45%
2008. 189 dichtbundels. 38 vrouwen: 20,1%
2013. 160 dichtbundels. 42 vrouwen: 26,25%

Bron: www.nederlandsepoezie.org/jl

Er is moet dus op het gebied van vrouwenemancipatie in de letteren nog heel veel gebeuren. In dat licht gezien is het positief te noemen dat Esther Scholten en Henk Pröpper van de CPNB vandaag in het NRC Handelsblad/de NRC Next aangeven graag in gesprek te gaan met de initiatiefnemers van de open brief. Tegen Nieuwsuur vertelden ze dat het Boekenweekgeschenk in 2020 door een vrouw geschreven gaat worden.

Als dat beleid de komende tien jaar gecontinueerd wordt, dan komen we nog eens ergens.

Bart FM Droog

Zie ook:
Corina Koolen. Reading Beyond the Female. The relationship between perception of author gender and literary quality. ILLC, 2018. 322 blz.
Ianthe Mosselman. ‘Het gaat de CPNB kennelijk te ver om daadwerkelijk een vrouw iets te laten schrijven over vrouwen’. De Volkskrant, 15-06-2018.
https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/-het-gaat-de-cpnb-kennelijk-te-ver-om-daadwerkelijk-een-vrouw-iets-te-laten-schrijven-over-vrouwen-~b6642186/
[Babs Gons, Sanneke van Hassel, Tjitske Jansen, Jannah Loontjens, Eva Meijer, Christine Otten, Roos van Rijswijk, Fleur Speet, Florence Tonk en Manon Uphoff]. Mogen vrouwen ook iets zeggen als het over vrouwen gaat? NRC, 17-06-2018.
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/17/beste-cpnb-het-is-2018-a1606929
Fleur Speet e.a. Opnieuw worden vrouwelijke auteurs overgeslagen. De Morgen, 17-06-2018.
https://www.demorgen.be/opinie/opnieuw-worden-de-vrouwelijke-auteurs-overgeslagen-bd41a1ce/
Nynke Verschuer. Man of vrouw. Dat is de vraag’. NRC, 18-06-2018.
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/18/man-of-vrouw-dat-is-de-vraag-a1607083
Rob Schouten. Met oogkleppen op koos de CPNB voor Isik als schrijver van het boekenweekgeschenk. Trouw, 18-06-2018.
https://www.trouw.nl/opinie/met-oogkleppen-op-koos-de-cpnb-voor-isik-als-schrijver-van-het-boekenweekgeschenk~a2d0cbb7/
CPNB reikt critici ‘genderongelijke’ Boekenweek de hand. Dagblad van het Noorden, 18-06-2018.
http://www.dvhn.nl/cultuur/CPNB-reikt-critici-%E2%80%98genderongelijke%E2%80%99-Boekenweek-de-hand-23286486.html
Nynke Verschuer. CPNB: negatieve reacties rond Boekenweek ‘niet verwacht’. NRC, 18-06-2018.
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/18/cpnb-negatieve-reacties-rond-boekenweek-niet-verwacht-a1606990
Esther Scholten en Henk Pröpper. Aan het roer, niet achter het fornuis. NRC, 18-06-2018.
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/18/aan-het-roer-niet-achter-het-fornuis-a1607027
Xandra Schutte. De vrouw, niet de baarmoeder. NRC, 18-06-2018.
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/18/de-vrouw-niet-de-baarmoeder-a1607026
‘Vrouwen al eeuwenlang achtergesteld in de literaire wereld’. NOS, 18-06-2018
https://nos.nl/artikel/2237181-vrouwen-al-eeuwenlang-achtergesteld-in-de-literaire-wereld.html
Commentaar. Alleen boeken vanuit mannelijke blik leidt tot literatuurarmoede. NRC, 19-06-2018.
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/19/seksisme-alleen-boeken-vanuit-mannelijke-blik-leidt-tot-literatuurarmoede-a1607065


——————————————
Dit bericht is onderdeel van de

Nederlandse Poëzie Encyclopedie | Geplaagd door geldoverlast? Doneer!
Partners: Poëziecentrum Gent | Ensafh | Meander |  Neder-L | Poëziecentrum Nederland | Perdu |  Poëzieweek | Ballustrada |

paukeslag_200
– www.paukeslag.org

Poëzieactiviteiten bezoeken of aanmelden? Zie:  De Poëziekalender

—————————————-

Overnachten  bij Berlijn? Das  Haus!

 

This entry was posted in Algemeen literair nieuws. Bookmark the permalink.

Comments are closed.