Dichtersprotest in 1958

“Met dreigende gezichten, gebalde vuisten in de broekzak en harten vol wrok demonstreerden zondagmiddag de experimentele dichters op de Nieuwezijds Voorburgwal in Amsterdam. Hun grote grief: hun verzen in de pockets worden maar met een schijntje betaald.”

zz_nederlandse_poezie_20ste_npe100Nu is dit citaat van de voorpagina van dagblad Het Vrije Volk (10 november 1958) lichtelijk over the top: het is een bijschrift bij een foto waarop een aantal dichters ontspannen poseert. Maar het ging wel degelijk ergens om: acht dichters –  Hans Andreus, Remco Campert, Jan G. Elburg, Gerrit Kouwenaar, L.Th. Lehmann, Cees Nooteboom, Sybren Polet en Simon Vinkenoog – hadden een open brief opgesteld waarin ze protesteerden tegen de geringe vergoeding die ze van uitgeverij Het Spectrum kregen voor opname van hun werk in de overzichtsbloemlezing Nederlandse poëzie van de 20ste eeuw (verschenen in oktober 1958).

Ze kregen per gedicht (of bladzij, of cyclus – de bronnen verschillen daarover) een bedrag van f. 2,75. Omgerekend naar nu circa € 8,34.

Hun brief en protest werd gelezen en gehoord: op 6 december 1958 werd in Amsterdam een buitengewone ledenvergadering van de Vereniging van Letterkundigen gehouden. Men eiste daar van de uitgevers een minimaal royalty-percentage van 10% voor pocketboekenschrijvers en -samenstellers en een hogere vergoeding voor dichters bij opname van hun werk in poëziebloemlezingen.

Uitgeverij Spectrum liet daarop weten weten voortaan geen bloemlezingen met werk van levende auteurs uit te brengen of te herdrukken: “Wij geloven, dat wij er zonder zulke boeken ook wel zullen komen ” – en ging intussen vrolijk door met het uitbrengen van herdrukken.

Wat dit protest vooral zo interessant maakt, is dat hierdoor veel cijfermateriaal over oplagecijfers, honoraria, boekhandelskortingenpercentage en etcetera boven water is gekomen. En – maar dit is vooralsnog speculatie – zou uit dit gebeuren de decennialange aversie van Louis Th. Lehmann tegen bloemlezingen verklaard kunnen worden.

Zie het NPE-lemma: Dichtersprotest in 1958 voor alle details en relevante krantenartikelen.

Er is overigens ook een connectie met bloemlezingen in het recente verleden: in 2004 betaalde Uitgeverij Bert Bakker/Prometheus  dichters € 5,- per gedicht voor opname in Gerrit Komrij’s Nederlandse poëzie van de 19de t/m de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten.  Een zelfde bedrag werd dichters in 2007 geboden voor opname in Komrij’s  De Nederlandse kinderpoëzie in 1000 en enige gedichten. Zie hierover onder meer Het Boekblad, ‘Ophef over nieuwe Kinderkomrij‘, 1 oktober 2007.

Die € 5,- uit 2004 zou nu – volgens het CBS – € 5,76 waard zijn; de € 5,- uit 2007 staat nu qua koopkracht gelijk aan € 5,51.

———————–

Dit bericht is onderdeel van de  Nederlandse Poëzie Encyclopedie
Partners: Poëziecentrum Gent | Ensafh | Neder-L |
Poëziecentrum Nederland | Poëzieweek | Perdu |

Dit bericht is mede mogelijk gemaakt door:
      lira_fonds_100 

This entry was posted in Bloemlezingen, Nieuwe NPE-lemma's. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>